گورکانی‌های هند به لندن آمده اند

کد خبر: ۴۴۴۲۲. چهارشنبه ۸ آذر ۱۳۹۱، ساعت ۱۱:۲۰ [ نسخه چاپی ]
نمایشگاه "هندوستان در دوره گورکانی: هنر، فرهنگ، و امپراتورری" از نهم نوامبر ۲۰۱۲ تا دوم آوریل ۲۰۱۳ در کتابخانه بریتانیا در لندن برقرار است. این نمایشگاه با بیش از ۲۰۰ نسخه خطی‌، نقاشی‌ و اثر، داستان سلطنت گورکانیان هند را روایت می‌‌کند.


به گزارش زلال نیوز ، در ذهن بسیاری شاید سلطنت گورکانیان با معماری مشهورشان چون تاج محل و قلعه‌های عظیم گره خورده است. ویژگی‌ خاص این نمایشگاه روایت چند جانبه امپراتورری گورکانی است با تکیه بر آثاری که اکثرا کاغذی اند. نسخه‌های خطی‌ متعلق به کتابخانه بریتانیا بیشتر آثار نمایشگاه را تشکیل می دهد.

حجم مدارک کتابخانه آنقدر زیاد بوده که از موزه داران متخصص زبان فارسی دعوت کردند تا در انتخاب آثار کمک کنند.

از جمله آثار دیگر شبیه سازی سوارکار گورکانی است و تعداد از اشیای مربوط به دوره گورکانی که به امانت نزد این نمایشگاه اند، چون تاج بهادر شاه، آخرین پادشاه گورکانی، که از مجموعه سلطنتی بریتانیا به امانت گرفته شده است.

آثار نمایشگاه در هشت بخش مختلف داستان گورکانیان را بازگو می‌‌کنند، با پایه‎گذاری سلسله گورکانی به دست بابر در ۱۵۲۶ آغاز می شود و آخرین بخش دوره زوال سلسله گورکانی است که در نهایت در ۱۸۵۸ با شکست شورش علیه کمپانی هند شرقی‌ پایان می‌گیرد.

تابلوی نقاشی؛ گزارش یکی از شاهزادگان به شاه‌جهان

شش بخش دیگر هم از این قرارند: پادشاهان گورکانی، زندگی‌ در دربار گورکانی، نقاشی‌، دین، ادبیات، علوم و پزشکی.

بخش اول شامل مدارک، نسخه‌های خطی‌ و ویدئو کوتاهی‌ است دربارهٔ تلاش بابر شاه برای تشکیل سلسله و حفظ سمرقند. او وقتی‌ برای فتح سمرقند موفق نمی‌‌شود، به سمت کابل و لاهور و در نهایت در سال ۱۵۲۶ میلادی به دهلی‌ می رود و بر سلطنت دهلی‌ و راجپوت‌ها پیروز می شود.

زبان رسمی گورکانیان که از نوادگان چنگیز و تیموراند جغتای است. با این حال نوادگان تیمور فارسی را به زبان فرهنگی‌ و اداری گورکانیان برگزیدند.

تلاش برای پرداخت تصویری دیگر از گورگانی‌ها

اکثر متونی که در این نمایشگاه دیده می شوند به زبان فارسی اند. در این بخش فرمانی از بابر را می‌‌بینیم که یک سال پس از پایه‌گذاری سلسله گورکانی در ۱۵۲۷ صادر شده است.

همین طور جدول جالبی‌ از محصولات کشاورزی و درآمد حاصل از آنها که ابوالفضل، مورخ دربار گورکانی، در کتاب آئین اکبری آورده است.

"اکبر شاه با به کار گرفتن هنرمندانی که پدرش همایون از ایران به هند آورده بود کارگاه‌های نقاشی‌‌ای بر پا کرد که در آن نقاشان و خطاطان نسخه‌های خطی‌ مصوّر و پرترهٔ پادشاهان و شاهزادگان و حامیان درباری‌ را تولید می‌‌کردند"

بخش دوم، پادشاهان گورکانی، دربارهٔ دستاورد‌های گورکانیان بزرگ، و چالش های پادشاهانی است که پس از آنها سلطنت کردند.

گورکانیان بزرگ شامل شش پادشاه نخست گورکانیان، از بابر تا اورنگ زیب است. معماری تاج محل و قلعه سرخ دهلی از مهمترین و مشهورترین آثار معماری این دوره است.

ملنی روی، مسئول این نمایشگاه می‌گوید یکی‌ از وجوه تمایز این نمایشگاه آن است که از رویکرد معمول به گورکانیان، که تنها به دوران پادشاهان بزرگ گورکانی و معماری مشهورشان می‌پردازند، فاصله گرفته است.

هنر گورکانیان؛ تصویری از هند و ایران

قسمت سوم، دربارهٔ زندگی‌ در دربار گورکانیان است. این بخش به شکل زندگی‌ در این دوره می‌‌پردازد، که چگونه ترکیبی ایست از شکل زندگی‌ ایرانیان و هندیان، و تجلی‌ قدرت گورکانیان در معماری قلعه ها، قصرها، مقابر، و نهاد‌های مذهبی‌ که بنا کردند.

همچنین نسخ خطی‌ و نقاشی هایی دیده می شود که آن گوشه‌ از زندگی‌ گورکانیان را که مربوط است به پرورش حیوانات و البته شکار ترسیم می‌‌کند، از جمله نسخه خطی‌ شالیهوترا در باب پرورش ‌اسب است که از سانسکریت به فارسی ترجمه شده، نسخه‌ای از کبوترنامه، و نیز کتاب آشپزی شاه جهان هم در نمایشگاه در معرض دید است.

صحنه ای از کودکی اکبر شاه و مادرش مربوط به قرن هفدهم

در بخش چهارم، هنر نقاشی‌، آثاری گرد هم آمده که در کارگاه‌های نقاشی‌ گورکانیان تولید شدند.

اکبر شاه با به کار گرفتن هنرمندانی که پدرش همایون از ایران به هند آورده بود کارگاه‌های نقاشی‌‌ای بر پا کرد که در آن نقاشان و خطاطان نسخه‌های خطی‌ مصوّر و پرترهٔ پادشاهان و شاهزادگان و حامیان درباری‌ را تولید می‌‌کردند.

اینجا پرترهٔ شاه جهان را می‌‌بینیم در حال برگزاری مراسم روزانه‌ حضورش در برج قلعهٔ سرخ دهلی و نشان دادن خود به مردم تا همه بدانند که پادشاه زنده است و در شهر.

آثار هنرمندان هندو در کنار هنرمان ایرانی‌ تصویر این دوره تاریخی را کامل تر می‌کند، برای مثل نقاشی‌ باسوان، هنرمند هندو را می بینیم که از هنرمندان دربار اکبر شاه بود.

گورکانیان و تعامل با ادیان دیگر

بخش پنجم، دین، به چالش و امکاناتی می پردازد که گورکانیان به عنوان یک سلسله مسلمان با سلطنت بر مردمی با ادیان متنوع دچارش بودند، تلاش برای تعادل میان اکثریت هندو با مسلمانان، مسیحیان، زرتشتیان، جین‌ها و سیک ها.

گورکانیان معروفند به بردباری دینی‌ که در زمان خودشان کم نظیر بوده است، هر چند که سیاست همه پادشاهان گورکانی در این زمینه یکی نبود.

"از جمله نسخه خطی‌ نمایشگاه شالیهوترا در باب پرورش ‌اسب است که از سانسکریت به فارسی ترجمه شده. نسخه‌ای از کبوترنامه، و نیز کتاب آشپزی شاه جهان هم به نمایش درآمده"

برای مثل اکبرشاه، میان ادیان مختلف مناظره برگزار می کرد، خود را به داوری میان قوانین مقدس منسوب کرده بود و مذهبی‌ ابداع کرده بود که برای بسیاری بحث بر انگیز بود. از طرف دیگر اورنگ زیب سخت به برتری اسلام بر دیگر ادیان عقیده داشت.

در این بخش تعدادی قرآن نفیس می بینیم، از جمله قرآنی به فارسی که شاه ولی‌ الله، اهل دهلی و متوفی به سال ۱۷۶۲ به فارسی ترجمه کرده است.

همینطور نسخه‌ای از نفحات الانس جامی‌ که بعدها برای اکبرشاه مصوّر شده، و زندگی‌ نامه ای که شاهزاده جهان آرا دربارهٔ چشتی، صوفی پایه گذار طریقه چشتیه نگاشته است.

حامیان درباری دانش و ادبیات

صفحه ای نسخه نفیس و گران بهای کبوترنامه از قرن هجدهم میلادی

بخش ششم، ادبیات، پادشاهان گورکانی را چون حامیان مشتاق دانش و ادبیات تصویر می‌کند. بابر همچون بسیاری از جانشینانش خود شاعر و وقایع نگار بود.

فارسی زبان فرهنگی‌ و اداری گورکانیان بود و کسانی‌ که به دنبال مناصب مهم بودند، از مسلمان و هندو، به این زبان صحبت می‌‌کردند.

زبان فارسی آنقدر در شبه قاره هند شکفت که تعداد آثار ادبی‌‌ای که در این زمان در هند تولید می‌‌شد از ایران هم بیشتر بود.

در این بخش نسخه‌ای از لغت نامه مشهور به فرهنگ جهانگیری را می بینیم و تاریخ الفی که کتابی‌ است در تاریخ هزاره سرزمین‌های اسلامی که در زمان پادشاهی اکبر نگاشته شد.

رونق علوم نجوم و جغرافیا، اعتبار پزشکی

در بخش هفتم نیز، که به علوم و پزشکی‌ می پردازد، نسخ خطی‌ زیادی در باره نجوم، هندسه و جغرافیا می بینیم. همایون آنقدر تحت تاثیر پیش بینی‌ نجومی قرار گرفت که برای خود رصدخانه‌ای ساخت و این مشاهدات را در جداول و رساله‌های نجومی ثبت کرد.

"نمایشگاه برنامه‌های جانبی هم دارد. کارگاه‌های رایگانی برای دانش آموزان برگزار می‌‌شود که با استفاده از روش های خلاقانه آنها را با تاریخ، فرهنگ، و هنر هندوستان در دوره گورکانی آشنا می‌‌کنند"

جغرافیا، نقشه برداری و فرهنگ‌های جغرافیایی رونق داشتند. یکی‌ از اسناد جالب این بخش طوماری از نقشه راه دهلی به قندهار است که در سال ۱۷۷۰ ترسیم شده است.

پزشکان گورکانی رساله‌های داروشناسی و دستور العمل‌های پزشکی‌ زیادی تدوین کردند و مطالعه گیاهان و جانوران هند در نوشته‌ها و ترسیمات دقیقی‌ چون خاطرات بابر ثبت شدند.

اتفاقا یکی‌ از نسخ موجود در نمایشگاه قدیمی‌ترین نسخه خاطرات بابر به زبان جغتای است که بعدها به دست اکبرشاه، نوه‌ بابر به فارسی ترجمه شده است.

زوال گورکانی ها در پایان نمایشگاه

زوال امپراتورری گورکانی بخش هشتم و آخر نمایشگاه است به روایت نقاشی ها و البته عکس‌های این دوره، از جمله تنها عکسی‌ که از بهادرشاه ثانی‌ ‌به جا مانده است.

این عکس پیش از دادگاه بهادر شاه و تبعیدش به برمه (میانمار) گرفته شده است.

در اوایل قرن نوزدهم مرز قدرت سیاسی امپراتورری گورکانی محدود به قلعه سرخ در دهلی بود، و سرزمین‌های اطراف زیر سلطه بریتانیا بودند.

از برنامه‌های جنبی نمایشگاه، کارگاهی است که دانش آموزان را با با روش های خلاقانه با تاریخ گورکانی آشنا می‌کند

در نهایت در سال ۱۸۵۸میلادی پس از شکست شورش علیه کمپانی هند شرقی‌، سلطنت گورکانیان پایان یافت.

با کنار هم قرار دادن آثار متنوع این دوره، مسئولان نمایشگاه می‌گویند که در دوره انحطاط گورکانی ها آن طور که انتظار می رود هنر و فرهنگ افول نکرده و غنای آثاری که در این دوره خلق شده اند، چشمگیر است.

نمایشگاه برنامه‌های جانبی هم دارد. کارگاه‌های رایگانی برای دانش آموزان برگزار می‌‌شود که با استفاده از روش های خلاقانه آنها را با تاریخ، فرهنگ، و هنر هندوستان در دوره گورکانی آشنا می‌‌کنند.

تعدادی کارگاه آموزشی هم طراحی شده اند برای معلمان و کتابداران مقطع دبیرستان که روش های آموزش و علاقه مند کردن دانش آموزان با کتاب‌خوانی را بررسی‌ می‌‌کنند. شب‌های قصه خوانی هم از دیگر برنامه‌های مرتبط با این نمایشگاه است.

 

 

 

 

بی بی سی


برچسب ها: گورکانی‌ ، هند ، لندن

نظراتی كه حاوی توهین است، منتشر نمی شود
لطفا از نوشتن نظرات خود به صورت حروف لاتین (فینگلیش) خودداری نمایید.